Hoe heeft het zover kunnen komen in Nigeria?

Terwijl we hier in het westen met draaiende camera’s de opkomst, bloeitijd en neergang van IS in het Midden-Oosten volgden, werd er in het noorden van Nigeria ondertussen ook voor een islamitische staat gestreden. In de strijd tegen onderwijs en vóór islamitische overheersing, werden en worden duizenden mensen koelbloedig vermoord. Hoe kon het zover komen?

Het is 2002 als er in een gebouw naast de spoorlijn van de Nigeriaanse stad Maiduguri een opstand uitbreekt. Honderden jonge mannen, veelal jong, werkloos en fanatiek, roepen een eigen Islamitische Staat in het leven. Ruimte voor andersdenkenden is er in die staat niet, net zomin als voor westers onderwijs en voor culturele, religieuze en wetenschappelijke invloeden die de groep aan het Westen toeschrijft.

Bijna zeventien jaar na de oprichting van Boko Haram is de terroristische organisatie een van de meest gewelddadige ter wereld en vooral berucht vanwege de ontvoering van een grote groep schoolmeisjes in 2014. Slachtoffers en overlevenden getuigen van gruwelijke moordpartijen waarbij nietsontziend mensen worden verkracht en geslacht. De gevaarlijke situatie beroofde zo’n twee miljoen mensen van huis en haard en bracht een enorme vluchtelingenstroom op gang. Veel van de slachtoffers van Boko Haram raakten werkelijk alles kwijt en kunnen voorlopig niet zomaar terug hun dorpen in, bang voor nieuwe plunderingen en moordpartijen.

Boko Haram-slachtoffers in Maiduguri. Foto Jilke Tanis
Boko Haram-slachtoffers in Maiduguri. Foto Jilke Tanis

Hoe heeft het zover kunnen komen?

Terwijl IS in het Midden-Oosten vooral de verwerkelijking was van de droom van een eigen staat voor conservatieve moslims, hebben vele facetten bijgedragen aan de opkomst en groei van Boko Haram in Nigeria. Het noordoosten van Nigeria en vooral ook de staat Borno, waarin de stad Maiduguri ligt, is een arme regio waar corruptie en werkloosheid voor veel problemen zorgen. Daar komt bij dat het islamitische noorden van Nigeria veel armer is dan het christelijke zuiden, waar voornamelijk christenen wonen. Deze verschillen, waarbij het niet alleen om een andere godsdienst gaat maar vooral ook etnische afkomst belangrijk is, ontstonden eeuwen geleden al. Als je tot de juiste etnische bevolkingsgroep behoort, heb je toegang tot land, grondstoffen en macht. Een groot deel van de mensen in het noorden behoort niet tot deze bevolkingsgroep en profiteert dus ook niet mee aan de snelle groei van de economie. De economische ongelijkheid bleek een rijke voedingsbodem voor de opkomst van een groep mensen die zich verzetten tegen de ongelijkheid in hun land en die niets moeten hebben van alles wat westers of christelijk is.

Het islamitische noorden is veel armer dan het christelijke zuiden.

Problemen voor de overheid

De aanslagen, ontvoeringen en moordpartijen door Boko Haram bleken een grote uitdaging voor de Nigeriaanse politiek. Vooral de president die van 2010 tot 2015 regeerde, Jonathan, krijgt kritiek op zijn aanpak om Boko Haram te bestrijden. Volgens experts investeerde hij te weinig geld in wapens en training van het leger, waardoor soldaten bang werden om te vechten tegen Boko Haram. Dit resulteerde in een flink aantal muitende soldaten die zich aansloten bij de organisatie. Pas toen de hulp ingeroepen werd van de naburige legers van Kameroen en Tjaad, werd Boko Haram succesvoller bestreden. Verslagen is de groep echter nog niet: voor de rust in Borno State weer terugkeert, moet er nog veel gebeuren…

Help je mee te zorgen dat de redding nabij is in bijvoorbeeld Ethiopië, Nigeria en Afghanistan? Voor bijvoorbeeld €35,- help je al een gezin in Ethiopië met genoeg water voor twee maanden.

Doneer nu