Wat is er aan de hand in Uganda?

Uganda, de parel van Afrika. Niet alleen toeristen weten de weg te vinden naar het land: Uganda wordt geroemd om zijn ruimhartige opvang van vluchtelingen uit buurlanden. Waarom werkt ZOA in dit prachtige Afrikaanse land?   

Uganda is een opkomende eco-toeristische bestemming. Een vruchtbaar land, met donderende watervallen, dichtbegroeide oerwouden en ongerepte natuur. Het land waar de Witte Nijl ontspringt in het Victoriameer. Toeristen komen voor de prachtige nationale parken, vooral om gorilla’s en chimpansees in het echt te zien. Maar Uganda kent een wrede geschiedenis. In de hoofdstad Kampala kun je de folterkamers van Idi Amin bezoeken, de slachter van Afrika genoemd. In 1971 greep hij de macht. De dictator liet gedurende zijn achtjarig bewind honderdduizenden mensen ombrengen.

IMG8681 2 2
Vluchtelingen in Uganda

Rebellenleger laat diepe sporen na

Een recenter conflict is de strijd van Joseph Kony in Noord-Uganda. Met zijn Verzetsleger van de Heer raasde hij door het gebied, ook door Zuid-Sudan, ontvoerde jongens en meisjes en maakte hen tot kindsoldaat of seksslavin. De angst voor nieuwe ontvoeringen zorgde ervoor dat veel mensen op de vlucht sloegen. In 2006 werd er een wapenstilstand getekend tussen het rebellenleger en de Oegandese regering. Uganda is een land in ontwikkeling. Vanaf 2007 begon ZOA met een programma voor herstel en wederopbouw. Nu is ZOA onder andere actief in vluchtelingenkampen aan de grens met Zuid-Sudan. Zou jij tijdens je bezoek aan het land ook naar dit grensgebied gaan?

Ugandese model

Uganda is het belangrijkste gastland voor vluchtelingen op het Afrikaanse continent. Jaarlijks vangt het land honderdduizenden vluchtelingen en asielzoekers uit buurlanden op, voornamelijk uit Zuid-Sudan en de Democratische Republiek Congo. Vluchtelingen komen niet in omheinde kampen terecht, maar in uitgestrekte nederzettingen. Uganda wordt wereldwijd geprezen om deze aanpak. Vluchtelingen krijgen rechten, en zelfs landbouwgrond. Veel vluchtelingen hebben daarom een eigen stukje akker.

Net aangekomen vluchtelingen uit Zuid-Sudan
Net aangekomen vluchtelingen uit Zuid-Sudan

Noodopvang Zuid-Sudanese vluchtelingen

In de zomer van 2016 breken er in Zuid-Sudan opnieuw conflicten uit tussen bevolkingsgroepen. Uit angst slaan duizenden Zuid-Sudanezen op de vlucht, onder andere naar het noorden van Uganda waar ZOA actief is. In 2017 wordt in Zuid-Sudan een hongersnood uitgeroepen, opnieuw vluchtten veel mensen de grens over. De route is niet zonder risico: vluchtelingen komen vaak getraumatiseerd de grens over. Veel vrouwen zijn onderweg verkracht door rebellen of soldaten. Aan de grens met Noord-Uganda is het relatief veilig.

Inclusieve projecten

Nu helpt ZOA deze vluchtelingen in West-Nijl een nieuwe toekomst op te bouwen. De hulp is gericht op het versterken van gemeenschappen, voedselzekerheid en werkgelegenheid, en onderwijs. Ook vredesopbouw is een belangrijk aspect. Vluchtelingen maken aanspraak op land, basisvoorzieningen en werkgelegenheid, en ZOA wil door inclusieve projecten conflicten met de lokale bevolking vermijden en de samenwerking tussen beide groepen versterken. Zo startte ZOA een EU Trust Fund project, waarin 348 boerengroepen met elkaar samenwerken. Vluchtelingen en Ugandezen startten samen landbouwactiviteiten. Dit project creëert werkgelegenheid en voedsel voor beide groepen.

Duurzame landbouw

Daarnaast traint ZOA – met dank aan de Royal Embassy of the Netherlands in Uganda via ICCO – 5000 jongeren en rust hen uit met verschillende beroepsvaardigheden. Jongeren zijn een speciale aandachtsgroep: als zij een toekomst kunnen opbouwen in Uganda, hoopt ZOA te voorkomen dat ze de gevaarlijke tocht naar Europa maken in de hoop op een betere toekomst. Dit jaar verspreidt ZOA een startup pakket met zaadjes aan 200 jongerengroepen in de nederzettingen. In 2018 deden 81 groepen aan dit project mee. Na training kunnen deze jongeren zelf aan de slag op hun stukjes akker. In overleg met de jongerengroepen kijkt ZOA welk gewas ze willen oogsten. Groenten zijn het meest populair vanwege een tekort aan land, gevolgd door pinda’s. Groepsleiders krijgen extra training over het gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Het werk in Uganda doet ZOA niet alleen, maar in nauwe samenwerking partnerorganisaties en met de coördinerende partijen OPM (de Ugandese overheid) en de UNHRC. In 2019 verwachten hulporganisaties een toestroom van 124,818 vluchtelingen wat het totaal aantal vluchtelingen op 1,315,740 brengt.