Wat je nog niet weet over aardbevingen

7 vragen aan seismoloog H. Paulssen

“We weten wel dat aardplaten aan het schuiven zijn maar we weten nooit wanneer dit zal gaan leiden tot een aardbeving.”

  1. Kan je eens iets vertellen over het ontstaan van aardbevingen?

De aarde is opgebouwd uit verschillende aardplaten. Deze platen bewegen ten opzichte van elkaar. De grote aardplaat waar zowel India als Australië onderdeel van zijn beweegt naar het noorden en schuift langzaam onder de plaat van Indonesië. Deze plaat zit op een diepte van 200 km onder Lombok en drukt tegen de plaat waar Indonesië op ligt. In de korst van Lombok zit een heel breukensysteem. Doordat de bovenliggende korst ineen geduwd wordt kan de spanning in de aardlaag zo hoog oplopen dat de plaat ineens verschuift. Door deze beweging kan een aardbeving ontstaan.

2Platentektonieksmall
  1. Wat weet jij van de aardbevingen op Lombok?

De korst van Lombok is in feite een grote kreukelzone met breuken. Op 5 augustus heeft een beving plaatsgevonden op één van de grote breuken. De beving van 19 augustus vond plaats op een ander breukvlak. We veronderstellen dat de beving van 5 augustus en de naschokken die daarop volgden de beving van 19 augustus heeft getriggerd.

  1. Hoe zit het met naschokken?

Als er een aardbeving plaatsvindt verschuift het gesteente langs een breukvlak. Het gesteente eromheen verschuift echter niet maar ondervindt wel een verandering van de spanning. Deze spanningsverandering kan wel een nieuwe, meestal kleinere, aardbevingen veroorzaken. Die noem je de naschokken van een aardbeving. Momenteel zijn er op Lombok nog steeds naschokken. Dit kan duren tot maanden na een grote aardbeving en wanneer naschokken echt over zullen zijn is niet te voorspellen. Wat veel mensen niet weten is dat er soms ook sprake is van voorschokken.

  1. Voorschokken? Wat zijn dat?

Voorschokken zijn meestal lichtere schokken die voelbaar zijn voordat een grotere aardbeving plaatsvindt. Op 28 juli was er een beving op Lombok die wordt gezien als een voorschok van de beving op 5 augustus. In sommige gevallen rommelt de aarde alleen en gebeurt er verder niets. Dit rommelen heeft er dan voor gezorgd dat de spanningen zich hebben kunnen ontladen. Voorschokken zijn dus niet altijd voorbode van een zware aardbeving.

  1. Is het mogelijk om een aardbeving te voorspellen?

Nee. Omdat de aarde op zulke grote diepten verschuift is het onmogelijk om daar inzicht in te krijgen. Even ter illustratie: wij hebben mogelijkheden om te kunnen boren tot 3 km diepte in Groningen. De plaat bij Lombok ligt op 30 km diepte. Het is dus onmogelijk toegang te krijgen tot de ondergrond op deze diepte.

“We weten wel dat aardplaten aan het schuiven zijn maar we weten nooit wanneer dit zal gaan leiden tot een aardbeving.”

  1. Een tijdje geleden hoorde ik over ‘early warning systems’, wat is dit dan?

Ja, er bestaan inderdaad op sommige plekken in de wereld early warning systems. Simpel uitgelegd meten deze de aardbeving aan de hand van snelle golven, en geven dan een waarschuwing af.  De langzamere golven zorgen echter voor de schade. Echter, er zit maar een paar seconden tot 10-tallen seconden tussen de meting en de grote trillingen veroorzaakt door de langzame golven. Heel veel tijd om te reageren hebben mensen dus niet. Sommige landen kiezen toch voor de aanschaf van dit dure systeem omdat dit het enige is wat de landen zelf kunnen doen om toch een beving niet geheel onverwacht te laten komen.

  1. Wat kan je wel doen als je weet dat je kwetsbaar bent voor aardbevingen?

Het enige wat mensen echt zelf kunnen doen is de manier van het bouwen van huizen aanpassen op het gevaar van aardbevingen. Een Engels gezegde luidt: “Earthquakes do not kill people, buildings do”. Natuurlijk is dit een beetje te kort door de bocht maar er zit een kern van waarheid in, veel slachtoffers vallen door het instorten van gebouwen. Door bijvoorbeeld het gebruik van lichte materialen kan je het aantal slachtoffers van een aardbeving enorm terugdringen.

 

 

IMG1655