Al vanaf 1973 is Kees Smits betrokken bij ZOA. Hij doneert al jaren aan onze organisatie en heeft ZOA inmiddels opgenomen in zijn testament. "ZOA zit diep in mijn hart", zegt hij. "Als ik lees over de nood van vluchtelingen en hoeveel mensen er omkomen bij geweld door rampen en oorlogen, dan is dat écht verschrikkelijk. Ik ben blij dat ZOA er is om naast die mensen te gaan staan."
warm hart voor ZOA
Het begon allemaal in 1973, toen Kees werd benaderd om lid te worden van het Comité Hulpverlening Zuid-Vietnam, de voorloper van ZOA. ,,Dat gebeurde in een tijd waarin Nederland naar links opschoof en sommige steden zelfs openlijk steun uitspraken voor Noord-Vietnam. Ik kon dat moeilijk begrijpen — juist Zuid-Vietnam was zwaar getroffen door geweld en humanitaire nood”, vertelt Kees.
Kees vervolgt: ,,Aad Kamsteeg, destijds adjunct‑hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad en buitenlandcommentator bij de EO, bezocht in de jaren zeventig Zuidoost‑Azië, met speciale aandacht voor Zuid‑Vietnam. Hij onderzocht de positie van christenen in het door oorlog geteisterde gebied. Hij trof verwoeste steden aan, waaronder An Loc. Daar werkte predikant Dieu Huynh te midden van het geweld. Terug in Nederland uitte Kamsteeg openlijk zijn verbazing dat de Nederlandse hulp zich vrijwel uitsluitend op Noord‑Vietnam richtte, terwijl Zuid‑Vietnam zwaar getroffen was.”
(Foto-onderschrift: Kees met zijn vrouw Wally)
Eind 1973 besloten daarom drie studenten – Henk van der Velde, Koos van Houdt en Wybrand Dijksterhuis – het Comité Hulpverlening Zuid‑Vietnam (CHZV) op te richten. Omdat zij verbreding van de christelijke signatuur zochten (zelf waren ze Gereformeerd Vrijgemaakt), werd Kees benaderd om zich aan te sluiten. Als lid van het Nederlands Evangelisch Verband werd hij uitgenodigd voor een eerste bijeenkomst in Amersfoort, waar zich al snel meer betrokkenen van andere kerken aansloten.
Kees vertelt: “Op 30 april 1975 viel Saigon in handen van de communistische troepen van Noord‑Vietnam. Kort daarna volgden ook Laos en Cambodja, waar het regime van de Rode Khmer onder Pol Pot een ongekende vernietiging aanrichtte. De situatie maakte het hulpverleningswerk in Vietnam, Cambodja en Laos ongelofelijk moeilijk, terwijl de vluchtelingenstroom snel toenam. Daarom besloot het CHZV de organisatie om te vormen tot de Stichting Hulpverlening Zuid‑Oost Azië, later bekend als ZOA.”
(Foto-onderschrift: Vietnamese bootvluchtelingen)
Met advertenties, reportages en artikelen zocht ZOA meer bekendheid én middelen om zich in te zetten voor deze vluchtelingen. Zo was Kees erbij toen ZOA de eerste grote advertentiecampagne lanceerde om geld in te zamelen voor vluchtelingen. Zijn overtuiging was helder: om écht hulp te bieden, moet een tekst niet ‘soft’ zijn, maar raken aan urgentie. De respons was indrukwekkend: in de eerste tien dagen werd maar liefst 3 ton opgehaald!
Intussen wilden duizenden mensen in Laos, Vietnam en Cambodja hun land ontvluchten. In Vietnam probeerden velen samen met de vertrekkende Amerikaanse militairen mee te reizen, terwijl anderen naar Thailand, Hongkong, Maleisië of Australië vluchtten. Honderden, soms duizenden tegelijk waagden de gevaarlijke overtocht als bootvluchtelingen via de Thaise wateren.” Een verhaal is Kees altijd bijgebleven: “Een vluchtelingenboot werd overvallen door Thaise piraten. De vrouwen werden verkracht en de mannen doodgeschoten. Slechts één van de 45 vluchtelingen overleefde het.”
Toen Vietnamese vluchtelingen in de jaren zeventig ook naar Nederland kwamen, raakte Kees nauw betrokken bij hun opvang. Als voorzitter van de kerngroep in Zoetermeer besloot hij samen met zijn toenmalige vrouw gastgezin te worden voor de jonge Vietnamese vrouw Ngoc Lé Thai en haar zoontje Bao. Deze persoonlijke ontmoeting maakte diepe indruk en versterkte zijn verbondenheid met mensen die alles achter moesten laten.
Kees spreekt met warmte over zijn keuze om ZOA jarenlang te blijven steunen. Vooral de directe manier van werken spreekt hem aan: wanneer een landendirecteur in een crisissituatie om middelen vraagt, kan ZOA snel en doelgericht handelen. Dat de organisatie haar wortels heeft in christelijke bewogenheid, vindt hij belangrijk. Dat heeft hem ertoe gebracht ZOA ook op te nemen in zijn testament.
Voor Kees is nalaten geen financiële strategie, maar een bewuste daad van verantwoordelijkheid. Behalve aan zijn (klein)kinderen wil hij graag bijdragen aan doelen die verschil maken. ZOA krijgt daarbij volledige vrijheid in de besteding. “Mijn enige tip aan anderen is: volg je hart. Dat doe ik ook.”
ZOA is tegenwoordig in 12 landen actief – allang niet meer in alleen Zuidoost-Azië. De schrijnende situaties in bijvoorbeeld Oekraïne en Syrië raken hem diep. Door de jaren heen zag hij heel veel menselijk leed door oorlogen en rampen, wat hem alleen maar meer motiveert om ZOA te blijven steunen!
Overweegt u net als Kees om na te laten aan ZOA?
Bel of mail met onze relatiemanager Caroline Petri, c.petri@zoa.ngo, 06 2917 9808.