Wat je moet weten over (hulpverlenen in) Mosul

ZOA startte een noodhulpactie om gevluchtte inwoners van Mosul te helpen. Maar wat is er nu precies aan de hand in die stad? En waarom is de strijd om Mosul zo belangrijk? We leggen het je uit.

Waar ligt Mosul eigenlijk?
Mosul is een stad in het noorden van Irak. Het is na hoofdstad Bagdad de grootste stad van het land. Voor IS de stad in 2014 veroverde, woonden er ongeveer 1,5 tot 2 miljoen mensen in Mosul.

Mosul was altijd al een bijzondere stad in Irak. Terwijl het grootste gedeelte van Irak bewoond wordt door sjiieten, waren de meeste inwoners van Mosul soennieten. (lees hier meer over de strijd tussen sjiieten en soennieten in Irak) Net als de IS-strijders. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de leider van IS, Abu Bakr al-Baghdadi, juist in deze stad in 2014 zijn kalifaat uitriep. Naast moslims woonden er in Mosul en omgeving ook veel christenen en yezidi’s. Nadat IS de macht greep, zijn vrijwel alle christenen en yezidi’s uit het gebied vertrokken of – in het ergste geval – ontvoerd of vermoord.

Waarom is de strijd om Mosul zo belangrijk?
Het offensief tegen IS heel belangrijk voor Irak. Als IS in Mosul verslagen wordt, is dat het einde van het kalifaat in Irak. Het kalifaat bestaat dan nog wel in Syrië.

Wie zijn er betrokken bij de strijd om Mosul?
Bij de strijd om Mosul zijn vele partijen betrokken. De troepenmacht van 54.000 Irakese soldaten en 40.000 Iraaks-Koerdische strijders (de peshmerga) krijgen steun van een internationale coalitie onder leiding van de Verenigde Staten. Ook het soennitische Turkije wil graag meedoen met de strijd tegen IS, maar dat wil de sjiitische Irakese regering niet.

Mosul wordt bevrijd van IS en dan is de strijd voorbij? Was het maar zo simpel. De grote vraag is wie dan de macht in deze stad zal krijgen. Verwacht wordt dat er nog een ingewikkelde en moeilijke machtsstrijd gaat volgen.

wie controleert wat in irak 2

Hoe gaat het met de inwoners van de stad?
Over het leven van de inwoners van Mosul kregen we de afgelopen jaren vooral informatie van mensen die uit IS-gebied gevlucht waren. Dit waren verhalen van moord, onderdrukking en allerlei onvoorstelbare gruwelijkheden. Via de internationale coalitie, die samenwerkt met de Verenigde Naties, komen de laatste dagen berichten binnen over gruweldaden die IS rond Mosul zou plegen. Zo zouden in een naburig dorp de lijken van 70 mensen met schotwonden zijn gevonden. In een ander dorp werden 15 mensen gedood en in een rivier gegooid, zes anderen zouden achter een voertuig zijn gebonden en zolang zijn voortgesleept tot ze stierven. De Verenigde Naties vrezen nu dat IS de burgers van Mosul zal gebruiken als een levend schild tijdens hun verdediging van Mosul.

Hulporganisaties spreken over een grote humanitaire ramp die te wachten staat. Waarom?
Dat heeft verschillende redenen. Allereerst wordt dus verwacht dat mensen als levend schild ingezet gaan worden, maar ook dat ze klem komen te zitten tussen de gevechten. Hoeveel mensen er de komende tijd precies uit Mosul zullen vluchten, blijft nog lastig in te schatten. Feit is dat veel van deze mensen ernstig getraumatiseerd zullen zijn en dringend humanitaire hulp nodig hebben.

hulpverleners in Mosul

Kijk hier het verhaal van een jongen die door IS in Mosul opgeleid werd tot strijder. 

Bestaat het gevaar dat IS zich onder de vluchtelingen mengt?
Dat gevaar bestaat inderdaad en dat maakt de humanitaire hulp ook zo moeilijk. De Peshmerga en Irakese regering proberen te voorkomen dat IS zich onder de vluchtelingen mengt door ze te screenen. Daarnaast liggen in het gebied dat bevrijd is ook booby traps en bermbommen en bestaat de kans dat IS er weer opduikt. Dat is de reden dat ZOA en andere hulporganisaties op dit moment nog niet bij de vluchtelingen terecht kunnen.

ZOA hielp sinds 2014 veel vluchtelingen uit de regio van Mosul. Kunnen die als IS weg is, gewoon weer terug naar huis?
De vluchtelingen die nu in kampen in Irakees Koerdistan wonen, kunnen vaak niet zomaar terugkeren naar huis. Veel huizen en dorpen zijn verwoest. Ook willen veel mensen niet terug naar de plek waar gruwelijke herinneringen liggen en waar ze weer tussen die mensen wonen die misschien wel IS-aanhangers zijn (geweest).