Reportage: als de grond onder je voeten verdwijnt

Tijdens het regenseizoen verwoestten twee aardverschuivingen zes huizen in een klein dorp in Myanmar. ZOA-medewerker Jilke Tanis sprak met de verslagen bevolking. “Zonder hulp van ZOA hadden we niets te eten.”

Het is een uurtje of zeven, acht ‘s morgens. Bella Shar is net bezig de slaapmatjes uit de woonkamer weg te ruimen, als ze een raar geluid hoort. “Woessjjjj…”
Verschrikt kijkt de vrouw naar buiten, ze hapt naar adem. Voor haar ogen ziet ze bomen bij bosjes naar beneden glijden, land zomaar in de afgrond verdwijnen. Met een schreeuw waarschuwt Bella haar man, die samen met haar naar buiten rent, de heuvel op. “Van een afstandje zagen we een groot deel van onze keuken wegglijden. Alles viel gewoon naar beneden.”

Groot geraas
Het is tijdens het regenseizoen in Myanmar als het kleine bergdorpje Day Da Kho getroffen wordt door een ramp die het leven van de toch al arme dorpsbewoners nog onzekerder maakt. Door de vele regen van de afgelopen maanden, glijden plotseling twee grote stukken aarde van een berg, hun berg, naar beneden. In de val rukken de brokken aarde talloze bomen en planten uit de grond en klettert alles met een groot geraas de afgrond in.

Bella Shar 8798

Tussen al de bergen, in het ontoegankelijke oosten van Myanmar, is Day Da Kho een dorpje waar een toerist niets te zoeken heeft. Wie zich aan een bezoek waagt, rijdt urenlang van provinciestadje Taungoo via adembenemende kronkelweggetjes de bergen door. De laatste pakweg 20 kilometer moeten in het natte regenseizoen met scooters afgelegd worden: de glibberige wegen zijn onbegaanbaar voor alles met vier wielen.

Het slingerende pad richting Day Da Kho voert langs hoge, groene plantages, waar koffie en cassave welig groeit. Huizen staan hier nauwelijks en slechts een goed oplettende voorbijganger ziet tussen de hoge beplanting, halverwege de kronkelweg, een militaire kazerne liggen. Deze herinnert aan de nu al tientallen jaren durende strijd om de macht in dit gebied, tussen de overheid in hoofdstad Naypyidaw en lokale vrijheidsstrijders, die onafhankelijkheid willen. Zo’n twintig jaar geleden waren gevechten tussen de twee partijen zo hevig, dat een groot deel van de Karen-bevolking naar buurland Thailand vluchtte. Toen zij, na een aantal jaren in kampen over de grens, terugkeerden naar Myanmar, waren ze vaak niet alleen hun land kwijt maar waren ze eveneens gedwongen hun leven opnieuw op te bouwen.

Prima leven
Maar toch. Ondanks de problemen die in Kayin-staat spelen, was het leven van de bewoners van Day Da Kho eigenlijk best prima, vertelt dorpshoofd U Than Ton in zijn woning op palen. “We zijn niet rijk en hadden het soms moeilijk, maar we hadden onze koffiebonenplantages en een vruchtbaar land om ons heen. Elk jaar oogstten we rond de 4000 kilo bittere bladen, waarmee betel quid, een lokale kauwtabak, gemaakt wordt.” Maar dat veranderde toen de aarde begon te schuiven. “Het weer op die dag was eigenlijk helemaal niet slecht. Het regende hooguit een klein beetje. We waren ons aan het klaarmaken voor school en werk, zo rond een uur of acht, toen we een raar geluid hoorden. De aarde verschoof! We renden onze huizen uit, vrouwen en kinderen waren volledig in paniek.” Dat herinnert Bella Shar zich ook. “Ik begon bijna te huilen. Het was verschrikkelijk om een deel van ons huis te zien verdwijnen.”

U Than Ton: ”Met z’n allen stoven we de heuvel op, naar de kerk, bovenop de berg. We geloofden dat de kerk de enige veilige plek was waar we konden schuilen. Als ons daar wat zou overkomen, was het Gods wil dat we zouden sterven.” Aan sterven dacht Bella Shar niet, die bleef vanaf een afstand een tijdje staan kijken. “Daarna liepen we langzaam richting de rampplek. Zes huizen bleken verdwenen.”

U Than Ton: “We bleven een paar uur in de kerk, mensen huilden. Zelfs de honden, en de militairen uit de kazerne, kwamen hier schuilen. Het was een hele rare situatie. De laatste keer dat we zoiets meemaakten was in 1993, maar dat was een veel minder grote ramp. Dit hebben we zo nog nooit beleefd.”

 

“We bleven een paar uur in de kerk, mensen huilden."

Verslagen
Verslagen bleven ze achter, de dorpsbewoners van dorpshoofd Day Da Kho. De schade die de twee aardverschuivingen aanrichtten, is enorm. Naast de zes huizen, zijn vele plantages verdwenen en vernietigd. “Sinds de ramp oogsten we nog maar 500 kilo bittere bladen. Het geld dat velen van ons nu verdienen is niet genoeg om voedsel te kopen en de school en transport te betalen.” Ook Bella Shar voelt de ramp in haar portemonnee. “Het verlies van mijn koffieboerderij is verschrikkelijk. Ik heb dit jaar geen inkomen, dus probeer ik maar een beetje geld te verdienen door andere boeren te helpen op het land en in hun huizen. Mijn man en ik moesten ons huis afbreken en naar een ander huis verhuizen, waar we met andere familieleden samenwonen. Ondertussen ben ik best bang dat we nog een keer getroffen worden door zulke aardverschuivingen…”

Die angst hebben meer dorpelingen, vertelt dorpshoofd U Than Ton. Daarop vond de dorpsleiding een oplossing. “Na dit drama, denken we erover om het dorp te verplaatsen. We hebben nog geen nieuwe locatie voor ons dorp gevonden, maar we zijn in contact met verschillende mensen en proberen toestemming te krijgen van de overheid. Het is niet gemakkelijk om ons allemaal naar een nieuw gebied te verplaatsen. En we zouden met zeer gemengde gevoelens vertrekken. We wonen hier toch al meer dan honderd jaar.”

Hulp
Al vrij snel nadat de aardverschuivingen Day Da Kho troffen, hoorde ZOA van de ramp. Razendsnel werd een noodhulpprogramma opgezet om de dorpsbevolking te helpen. Elke getroffen bewoner krijgt van ZOA sindsdien maandelijks twee zakken rijst. Ook wordt de waterpomp gerenoveerd en krijgen 121 mensen een training om zich voor te kunnen bereiden op ramen als deze. U Than Ton: “Als dorp waren we erg blij toen ZOA rijst uitdeelde. Zonder de hulp hebben we niets te eten en moeten we voedsel van anderen lenen. Door deze rijstdistributies kunnen we geld sparen, om zo ons leven weer op te bouwen.” Ook Bella Shar is blij. “Met dank aan ZOA hoeven we ons geen zorgen te maken of we wel te eten hebben. Zonder die hulp, zou ons leven nog veel moeilijker zijn.”

Bella Shar 8808